Życie codzienne żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1947

Muzeum II Wojny Światowej promuje album prezentujący codzienność żołnierzy służących w Polskich Siłach Zbrojnych w czasie wojny i tuż po jej zakończeniu.

Zamieszczony materiał fotograficzny pochodzi ze zbiorów Imperial War Museums w Londynie oraz Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. 

Selekcji i opracowania dokumentów do publikacji dokonali Mariusz Gąsior z londyńskiego Muzeum oraz dr Jan Szkudliński i Artur Wodzyński z gdańskiej instytucji.

– Naszym zamiarem było zaprezentowanie ogólnych zjawisk i sytuacji, w jakich znajdowali się żołnierze Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w trakcie swojej służby. Zgodnie z zasadniczym podziałem życia każdego żołnierza w każdej armii, album dzieli się na części zatytułowane „na służbie” i „poza służbą” – wyjaśniają Autorzy we wstępie – W każdej z nich prezentujemy typowe zjawiska, z jakimi polski żołnierz stykał się w trakcie wypełniania obowiązków służbowych, jak również w czasie wolnym. Przygotowując projekt albumu, postanowiliśmy odejść od przedstawiania losów polskich żołnierzy poprzez historię jednostek czy starć.

Niniejsza publikacja poświęcona jest przede wszystkim codziennym czynnościom z życia żołnierzy, rzadziej wspominanym w pamiętnikach niż wydarzenia z walk. Oczywiście nie zabrakło też zdjęć dokumentujących sceny związane z bitwami i w czasie działań, gdyż wówczas okoliczności narzucały układ codziennych zdarzeń, i tu nie było już podziału dnia na czas służby i czas po służbie.

W poszczególnych rozdziałach znajdują się zdjęcia dokumentujące warunki mieszkaniowe na kwaterach, w drodze do wojska, w boju, codzienne ćwiczenia, jedzenie posiłków, warunki higieniczne, wspólne obchodzenie świąt, pobyt w szpitalu i leczenie. Zaś w części poza służbą pokazane są sytuacje z życia żołnierzy w czasie wolnym, czyli uprawianie sportu, spotkania z żołnierzami sojuszniczych armii, spotkania towarzyskie, a także zabawy ze zwierzętami, należącymi osobiście do któregoś z członków oddziału czy załogi okrętu, lub też stanowiące własność  jednostki.

W albumie poświęcono również miejsce służbie kobiet, gdyż przy Polskich Siłach Zbrojnych powołano formacje: Pomocniczą Służbę Kobiet, Pomocniczą Lotniczą Służbę Kobiet i Pomocniczą Morską Służbę Kobiet. W publikacji znalazł się rozdział opowiadający o życiu dzieci i młodzieży, co wiąże się z faktem, iż przy wojsku wyprowadzonym przez generała Władysława Andersa ze Związku Radzieckiego było kilka tysięcy młodych ludzi. Album zamyka rozdział „W rozterce” przedstawiający sytuację polskich żołnierzy po zakończeniu wojny i losy tych, którzy zdecydowali się wrócić do kraju lub pozostać na obczyźnie.

Zgodnie z tradycją dotychczas wydawanych albumów przez Muzeum II Wojny Światowej materiał ilustracyjny uzupełniony jest fragmentami relacji żołnierzy, którzy opowiadają o prezentowanych aspektach życia w wojsku.

Dokonując wyboru, staraliśmy się dbać o sięganie po relacje dotychczas niepublikowane, a jeśli publikowane, to w niewielkich nakładach i mało znane – wyjaśniają Autorzy.

Publikacja jest już trzecim albumem z archiwalnymi zdjęciami z czasów II wojny światowej wydanym przez gdańskie muzeum.  Wcześniej ukazały się „Na Obcych ziemiach. Polacy na wychodźstwie w czasie II wojny światowej” oraz „Codzienności w cieniu terroru. Okupacja niemiecka w Polsce 1939-1945” w wersji polskiej i angielskiej. 

Opis bibliograficzny:  M. Gąsior, J. Szkudliński, A. Wodzyński, Życie codzienne żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1947, Gdańsk 2016, s. 248, ISBN 978-83-63029-57-9, wydawca: Muzeum II Wojny Światowej

Fot. Sztafeta z ziemią z pobojowiska na Monte Cassino, 18 maja 1946 r. Ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej.

okladka_albumu